‏نمایش پست‌ها با برچسب كوردی نووسین. نمایش همه پست‌ها
‏نمایش پست‌ها با برچسب كوردی نووسین. نمایش همه پست‌ها

۵ تیر ۱۳۸۹

شه‌ڕ و ئاشتی

لێئۆن تۆلستۆی یه‌كێك له‌ باشترین نوسه‌ره‌ كلاسیكه‌كانی جیهانه. هه‌رچه‌ند من یه‌كێك له‌ خۆێنه‌رانی به‌رده‌وامی نووسه‌ره‌ رووسه‌كانم و یه‌كێك له‌ ئه‌ویندارانی داستایه‌فسكی، به‌ڵام هێشتا ئه‌وه‌یش بۆ خۆم ڕوون نه‌بوه‌ته‌وه‌ كه‌ دوای ئه‌و هه‌موو ساڵه‌ بۆ هێشتا رۆمانی شه‌ڕ و ئاشتی تۆلستۆیم نه‌خوێندوه‌ته‌وه‌. له‌ ڕاستیدا تۆلستۆی كه‌متر توانیویه‌تی سه‌رنجی من بۆ لای خۆی رابكێشێت، یان ئێستا وا بیر ده‌كه‌مه‌وه‌. به‌رده‌وام گوگول و تورگنیه‌ف و داستایه‌فسكی و چخۆف و ئه‌وانیترم خۆیندوه‌ته‌وه‌ به‌ڵام كه‌متر له‌وان، حه‌زم له‌ خۆیندنه‌وه‌ی تۆلستۆی بووه‌، هه‌رچه‌ند چه‌ند كتێبم لێ خۆیندوه‌ته‌وه‌.
ده‌ ڕۆژێك نابێت كه كتێبی شه‌ڕ و ئاشتی تۆلستۆیم له‌ كتێبخانه وه‌رگرتووه‌. هێشتا زۆریم لێ نه‌خۆیندوه‌ته‌وه‌، زۆربه‌ی كاتم بۆ‌ كامپیۆتر و وێبلاگ و ئینته‌رنه‌ت ته‌رخان كردوه‌ و وه‌ك جاران كتێب ناخۆینمه‌وه‌، به‌ڵام دوای نان نیوه‌ڕۆ و شه‌وانیش له‌ دوای ماندو بوونم له‌ ئینته‌رنه‌ت له‌ سه‌ر جێگه‌كه‌م ڕاده‌كشێم و كتێه‌كه‌ به‌ ده‌ستمه‌وه‌ ده‌گرم و تا دره‌نگانێك ده‌ی خوێنمه‌وه‌. نزیك به‌یانی كتێبه‌كه‌ ده‌نێمه‌ لاوه‌ و گڵۆپه‌كه‌ ده‌كوژێنمه‌وه‌و هه‌وڵ ده‌ده‌م بخه‌وم، به‌ڵام خه‌و ناچێته‌ چاوم و بۆ جارێكی دیكه‌ گڵۆپه‌كه‌ رۆشن ده‌كه‌مه‌وه‌و كتێبه‌كه‌ به‌ ده‌ستمه‌وه‌ ده‌گرم و ده‌خوێنمه‌وه‌...
كاتێك له‌ نووسه‌رێكی روس كتێب ده‌خوێنمه‌وه‌، سه‌رم سوڕ ده‌مێنیت  كه‌ ئه‌مانه‌ ئه‌م گشته تواناییه‌یان له‌ نووسیندا له‌ كوێه‌وه‌ هێناوه‌ و هه‌موو كات له‌ خۆم ده‌پرسم كه چ بارودۆخێكی كۆمه‌ڵایه‌تی و كه‌لتووری ئه‌و نووسه‌رانه‌ی خوڵقانده‌وه‌، وه‌ ئایا كه‌ش و هه‌وا و بارودۆخی ژینگه‌یی له‌و شته‌دا كاریگه‌ری بوه یا نه‌. هه‌ر هۆیه‌ك ئه‌و بارودۆخه‌ی ره‌خساندبێت و ئه‌و نووسه‌رانه‌ی خوڵقاندبێت، ده‌توانم بڵێم كه له‌ نووسینی رۆمان و چیرۆكدا، نووسه‌رانی كه‌م وڵاتی تر توانیویانه‌ شان له‌ شانی نووسه‌رانی روس بده‌ن. ئاستی هۆشیاری و مامۆستایه‌تی له‌ نووسیندا و ڕاده‌ی تێڕامان له‌ ژیان و فه‌لسه‌فه‌ی بوون و قووڵ بونه‌وه‌ له‌ پێوه‌ندیه‌ كۆمه‌ڵایه‌تی و تاكه‌ كه‌سیه‌كان له‌ لایه‌ن ئه‌م نووسه‌رانه‌وه‌ به‌ ڕاده‌یه‌كه‌ كه‌ هه‌ر خوێنه‌رێك، له‌ هه‌ر جار خوێندنه‌وه‌ی كتێبه‌كانیاندا، شتێكی نوێتر فێر ده‌بێت و بۆ چه‌نده‌مین جار به‌ چاوی ڕێزه‌وه‌ ده‌ڕوانێته‌ ئه‌وان.
هه‌رچه‌ند هێشتا له‌ ڕۆمانی شه‌ڕ و ئاشتی تۆلستۆی شتێكی زۆرم نه‌خوێندوه‌ته‌وه‌، به‌ڵام هه‌ر له‌ یه‌كه‌مین لاپه‌ڕوه‌ خۆم له‌ قووڵایی رۆمانه‌كه‌دا دیوه‌ته‌وه‌ و توانیومه‌ له‌گه‌ڵیدا پێوه‌ندی بگرم. هه‌ر لاپه‌ڕیه‌ك كه‌ هه‌ڵ ده‌ده‌مه‌وه‌ ڕێزێكی زۆرتر بۆ ئه‌و نووسه‌ره‌ گه‌وره‌یه‌ داده‌نێم. نامه‌وێت باسی ناوه‌ڕۆكی كتێبه‌كه‌ بكه‌م یان بڵێم كه‌ باسی چی ده‌كات. هه‌ركه‌سێك كه‌ بیه‌وێت ئه‌وه‌ بزانێت ده‌توانێت سه‌رێك له‌ كتێبخانه‌ی شاره‌كه‌ی بدات و بیخوێنێته‌وه‌. ئه‌م نووسراوه‌ كورته‌ ته‌نیا بۆ رێز لێنانێكه‌ له‌ نووسه‌رانی رووس به‌ تایبه‌ت تۆلستۆی...

۱ تیر ۱۳۸۹

وێبلاگ نووسی كوردی، هه‌وه‌سێك یان نیازێك

چه‌ند ساڵه‌، له‌ دوای ئاشنا بوونم به‌ دونیای به‌ربڵاوو ئه‌فسانه‌یی ئینته‌رنه‌ت، وێبلاگ ده‌نووسم، به‌ڵام هه‌ر جاره‌و دوای ماوه‌یه‌كی درێژ یان كورت، ده‌یانسڕمه‌وه‌ و وێبڵاگێكی تر ده‌ست پێده‌كه‌م. به‌ پێی كات و بارودۆخ، سه‌باره‌ت به‌ هه‌ستی خۆم یان كێشه‌ كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كان، یان كورته شێعر و مینیماڵ و چیرۆكی زۆر كورت و له‌و شتانه‌م ده‌نووسی و ئێساتش هه‌ر ده‌نووسم. به‌ڵام هێشتا نووسینێكی وام نه‌بوه‌ كه‌ دڵی خۆم پێی ڕازی بێت و بڵێم ئه‌مه‌ به‌ڕاستی شیاوی ئه‌وه‌یه‌ كه‌ بڵاو بێته‌وه‌ و خوێنه‌ری زۆری بێت و له‌ لایه‌ن خوێنه‌رانه‌وه‌ كه‌ڵكی لێ وه‌ربگیرێت.
له‌م سڕینه‌وه‌ و دروستكردنه‌وه‌ی یه‌ك له‌ دوای یه‌كه‌دا، یه‌ك شتی هاوبه‌ش ده‌بینم و ئه‌ویش نووسین به‌ زمانی فارسی بوه‌. چونكوو زمانی فارسی زمانی خوێندنم بوه‌ و به‌و هۆیه‌ش خوێندنه‌وه‌ و نووسینم به‌و زمانه‌ باشتر و لام ئاسانتر بوه‌. له‌وانه‌یه‌ یه‌كێك له‌هۆیه‌كانی دیكه‌شی ئه‌وه‌ بووبێت كه‌ ئه‌و دونیای وێبلاگ نووسیه‌ی كه‌ من له‌ سه‌ره‌تاوه‌ و تا ئێستاش پێی ڕاهاتووم، دونیای نووسین به‌ زمانی فارسیه‌. به‌ دڵنیاییه‌وه‌ ده‌توانم بڵێم كه له‌ سه‌دا نه‌ود و نۆی فارسی نووسه‌ و كه‌سێك بیهه‌وێت بنوسێ و بخوێنرێته‌وه‌ و ئاشنایه‌تی له‌گه‌ڵ وێبلاگ نووسانی دیكه‌ په‌یدا بكات، ناچا‌ره‌ فارسی بنووسێت، یان ناچاریش نه‌بێت، هه‌ر به‌ره‌و فارسی نووسین پاڵ پێوه‌ ده‌نرێت.
له‌هه‌رحاڵدا، ئێستا نامه‌وێت باسی لایه‌نه‌ باش و خراپه‌كانی ئه‌و شته‌ بكه‌م كه‌ ئاماژه‌م پێدا، ته‌نها ویستم ئه‌وه‌ بڵیم كه له‌ دوای چه‌ند ساڵ فارسی نووسین‌، ئیستاكه‌ نازانم هه‌وه‌سێكه‌ یان نیازێكی ده‌رونی خۆمه‌ یان هه‌ر شتێكی  دیكه‌، ده‌مه‌وێت كوردی نووسین ده‌ست پێ بكه‌م و ئه‌و شتانه‌ كه‌ پێشتر به‌ زمانێكی دیكه‌ ده‌رم ده‌بڕی، ئێستا به‌ زمانی دایكی خۆم بیان نووسم. ئه‌مه‌ به‌و واتایه‌‌ نیه‌ كه‌ نووسین به‌ زمانی فارسی به‌ شتێكی خراپ بزانم یان به‌رانبه‌ر به‌ زمانی كوردی هه‌ستێكی ناسیۆنالیستی و ده‌مارگرژانه‌م ببێت، نه‌! به‌ڵام وا هه‌ست ده‌كه‌م كه نووسین به‌ زمانی دایكی، به‌ هه‌ست و ده‌رونمه‌وه‌ نزیكتر بێت وه‌ وه‌ك زمانی فارسی ته‌نها كه‌ره‌سه‌یه‌كی ڕا ده‌ربڕین نه‌بێت و كه‌مێك مه‌سه‌له‌كه‌ ئاڵۆزتر بێت. نازانم! له‌وانه‌یه‌ وایش نه‌بێت.
ڕاستیه‌كه‌ی ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئه‌م بیره‌، له‌دوای ئه‌وه‌وه‌ به‌ مێشكمدا هاتو زۆرتر بیرم لێ كرده‌وه‌ كه‌ بینیم وێبلاگی كوردی و كوردی نووسین له‌ ئینته‌رنه‌ت، له‌ لای ئێمه‌ زۆر بێ بایه‌خه‌ و سه‌رنجی نه‌دراوه‌تێ وه‌ ئه‌گه‌ر به‌ دونیای ئینته‌رنتا بگه‌ڕێین ده‌توانین وێبلاگه‌ باشه‌ كوردیه‌كان به‌ قامكی ده‌ست بژمێرین. ئه‌وه‌یش ده‌رده‌خات كه‌ هێشتا زمانی كوردی نه‌یتوانیوه‌ به‌ شێوه‌یه‌كی به‌رچاو خۆی بخزێنێته‌ ئه‌م دونیا پانوو به‌رینه‌وه‌ و ته‌نیا له‌ بازنه‌ی چه‌ند سایتی ئه‌ده‌بی و سیاسیدا كزۆڵه‌ی كردوه‌. یه‌كێك له‌ هۆیه‌كانیشی ئه‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ كه‌سانێكی وه‌ك من كه ساڵه‌ها به‌ زمانێكیتر نووسیومانه‌و ده‌نووسین، ئه‌ی بۆ جارێكیش زمانی خۆمان تاقی نه‌كه‌ینه‌وه‌؟ ئایا به‌ڕاستی ئه‌م زمانه‌ ناتوانێت وه‌ك زمانی فارسی یان زمانه‌كانیتر، بۆ نووسین كه‌ڵكی لێ وه‌ربگیرێت؟ من پێم وانیه‌. هه‌رچه‌ند هێشتا به‌ باشیش تاقیم نه‌كردوه‌ته‌وه‌. ئه‌ڵبه‌ت هۆیه‌كی زۆر گرنگی تر ئه‌وه‌یه‌ كه‌ به‌ باشی به‌سه‌ر خۆێندنه‌وه‌ و نووسینی كوردیدا زاڵ نین و كه‌م نووسه‌راوه‌ ده‌س ده‌كه‌وێت كه‌ چه‌ندین هه‌ڵه‌ی تیا نه‌بینین. ئه‌وه‌یش هۆكاری خۆی هه‌یه‌...
دوای ئه‌م هه‌ڵبه‌زو دابه‌زه‌ ویستم هه‌ر ئه‌وه‌ بڵیم كه كوردی نووسینه‌كه‌م ده‌س پێ ده‌كه‌م و هیوادارم وه‌ك ئه‌وانه‌ی پێشوو ته‌نیا هه‌وه‌سێك نه‌بێت و به‌رده‌وام بم و رۆژ له‌ دوای رۆژ نووسینی خۆم به‌ زمانی زگماكیم باشتر و باشتر بكه‌م وه‌ له‌ هه‌موو گرنگتر ئێوه‌ی خوێنه‌ریش، بۆ باشتر بوونم، یارمه‌تیم بده‌ن و بێ رووده‌ربایستی ئاماژه‌ به‌ هه‌ڵه‌كانم بكه‌ن. سپاس